top of page

Leitura, Reifikasaun, Movimentu – Kona-ba Marxismu Osidental

  • Writer: Fernando Ximenes
    Fernando Ximenes
  • Jan 2
  • 6 min read

Hau hakerek nota badak ne’e ho humildade, husi hau nia esperiensia hasoru no hakuur liu Marxismu Osidental nudar reasaun simples ida ba polemika atual konaba Marxismu Osidental.

 

Hau nia trajetória pensamentu hahú ho pensamentu burgezia iha teoria no estudu relasaun internasionál – ho teoriadór mainstrem burgezia sira hanesan Hans Morgenthau, Samuel Huntington, Joseph Nye nst ne’ebé influénsia makas tebes hau, no lori hau konsentra deit ba estudu seguransa, jeoestratéjia, jeopolitika, no organizasaun internasionál no rejionál sira tuir lensa burgezia nian. Ho teoria no teoriador mainstrem burgezia lori ami ba harii organizasaun Klibur Estudu Estratejiku.

 

Bainhira hahú lee pensamentu pós-koloniál no pós-modernismu, ne’e lori ami ba kria organizasaun Asosiasaun Timoriana. Kritika esensiál hasoru kestaun identidade, kultura, moralidade, no diskursu. Períodu ne’e, hahú ho ativizmu eskérda, maibé nunka sai marxista. Fanon no Gramsci kombina ho Friedrich Nietzsche to’o Derrida no Foucault, influénsia makas tebes. No sentraliza ba kritika hasoru poder iha kontextu diskursivu no ideolójiku liu. Influénsia boot Gramsci no Fanon nian mós, maibé ami nia interpretasaun lao ho sala dalan, hodi lori liu ba kritika kultural no interpretasaun sosiál, duke estuda teoria ba movimentu, organizasaun, partidu nst.

 

Hafoin períodu COVID-19, radikalizasaun buras, no mudansa husi eskérda pós-koloniál ba marxista. Maibé períodu ne’e, hau nia envolvimentu barak tebes ho pensamentu Teoria Kritika, pós-modernizmu eskérda no Marxista Osidentál. Pensadór Marxista Osidentál husi Walter Benjamin, Georg Lukács, Adorno, Marcuse, Ernesto Laclau, trotskista Daniel Bensaïd, to’o mai atuál liu Kevin Anderson, Toscano, Michael Löwy, Slavoj Žižek no Alain Badiou influénsia makas tebes. Hau konsege hakerek iha projetu livru ne’ebé involve Marxista Osidentál hanesan Slavoj Žižek nst.

 

Marxista Osidental rua Badiou no Zizek servi nudar mata-dalan, odamatan boot. Liu husi Badiou lori hau ba leitura barak liu ho filozofia Plato, Spinoza no Rosseau – Liu husi Zizek, lori hau barak liu ba Hegel, Freud no Lacan.

 

Liu-liu Alain Badiou nia pensamentu influénsia tebes hau hodi reformula saida mak ami bolu “Eskérda Foun”, estuda istória libertasaun nasionál, hodi estuda sujeitu hanesan organizasaun, partidu, estratéjia, masa, klase, nasaun nst. Hau nia hakerek barak relata ba istória, movimentu no estratéjia, inklui atuasaun iha movimentu sosiál refleta barak husi Badiou nia Maoísmu. Pensamentu sira ne’e nia influénsia tebes, no oinsá ne’e liga ba movimentu sosiál, eskérda foun iha movimentu estudantíl, foinsa’e, inteletuál urbánu, no peti-burgezia radikal.

 

Bainhira envolve iha projetu livru “Manifesto of Global Struggles”, edita husi hau nia kamarada Nicol husi Xile no Slavoj Žižek nudar filózofu no figura sentrál iha Marxizmu Osidentál – Livru ne’e, sai polémika mós, liu-liu tan livru ne’e harii husi inteletuál ho tradisaun no pozisaun marxizmu oin-oin, kontradis malu, entre marxizmu osidentál no marxizmu orientál, entre Norte ho Sul – Husi ne’e, reforsa liu tan hau nia kompromisu ba Marxizmu - Marxizmu Terseiru Mundu - nia pensamentu, esperiénsia prátika nst.


Sira nia kritika moral ne’ebé konfortável no sira nia interpretasaun sala ba estadu sosialista sira ne’ebé eziste loos, abut iha idealizmu metafíziku, lori ba impoténsia iha práxis revolusionáriu, dialétika anti-materialista, no distánsia husi prátika konkretu. Marxismu Osidental rejeita “estadu sosialista atual” hanesan Xina, Vietnam, Cuba etc, no bolu sira “estadu kapitalismu”, “autoritariu”, no “revizionizmu”, maibe, sira termina ho aliña ba narativa kapitalista ka imperialista nian deit. Estadu sosialista atual sira agora iha “serku imperialismu” husi blokeia, invazaun, destabilizasaun nst – maibe kontinua luta ba hasae “konsiensia nasional no mundial”, husi produsaun nasional no produsaun internasional iha setor hotu-hotu, siensia, teknolojia nst.


Hau hakotu relasaun ho tradisaun ne’e.

 

Desizaun no mudansa ne’e laós de’it ajuda, maibé fó guia, fó métodu atu halo autokritika, atu halo movimentu reifikasaun, korije métodu hanoin maibé mós prátika. Ami nia movimentu Komité Esperansa nst, mós halo movimentu reifikasaun katak, halo autokritika hodi koriji ita nia pensamentu, métodu traballu, estratéjia nst.


Agora, tuir mai, leitura sira hau haklean, hodi ses no hakuur husi Marxismu Osidental.

 

Lee ha’u nian partikulár, ba liu kestaun organizasionál, prátiku no estratéjiku sira. Klaru katak Lenin, Mao, Luxemburg, no seluk tan husi pensadór no líder Marxista Terceiru Mundu. Sira haklean liu tan, diálogu no estudu ba “Marxizmu Istóriku” Timor-Leste nian ne’ebe mak moris husi luta ba libertasaun husi 1974, dezenvolve husi FRETILIN, pensamentu Nicolau Lobato, mai to’o ohin loron. Ba kestaun organizasaun, klaru Lenin-Mao, alénde ne’e, José Carlos Mariátegui, Antonio Gramsci, Che Guevara, Ho Chi Minh, Florestan Fernandes no Marta Harnecker.

 

Saida mak defini liu tan hau nia pozisaun, hodi opozitu ba Marxizmu Osidentál, Trotskizmu internasionál no tendénsia seluk, maka lee sira ba tradisaun politika ekonómika husi Marxista Terseiru Mundu, ka Marxismu ne’ebe opozitu ba kontradisaun prinsipal no sentral ohin loron, Marxismu anti-monopoliu capital, anti-imperialismu.

 

Hau nia pozisaun influénsia boot husi marxista sira hanesan Samir Amin, Walter Rodney, Karl Polanyi, no Michael Parenti. Sira influénsia makas, maibé hodi komprende liu monopóliu kapital, polarizasaun mundiál, tansá Mundu Sul ne’ebé riku kontinua ki’ak no la dezenvolvidu, dependente, nakonu ho politika kultural. Perspetiva sira ne’e mos amenta ho estudu firmi no solidariu klean ba “estadu sosiálista atuál” hanesan Xina, Vietnam, Kuba, Venezuela nst. Husi tradisaun, tendénsia no área sira ne’e hotu, iha sentru, mak Samir Amin. Hirak ne’e komplementa ho leitura klean ba teoria klasika dependensia nian husi Fernando Henrique Cardoso no Ruy Mauro Marini to’o ba Mariátegui no André Gunder Frank.

 

Fila hikas fali ba Marx nia faze maduru ne’ebé preokupa liu kestaun koloniál, perifériku no ikus, traballu la remata kona-ba “merkadu mundiál.” Fila ba haklean Lenin nia monopoliu kapitalismu ho Luxemburg nia akumulasaun primitivu ho kestaun “troka diferente,” no dezenvolvimentu kombinadu Trotsky nian. Marxista sira pós-funu mundiál II hanesan Paul Sweezy, Paul A. Baran, no Harry Magdoff to’o ba Ernest Mandel nia “long wave” ho Immanuel Wallerstein nia teoria sistema-mundial, assume porsaun boot tebes mos ba hau nia leitura. Che Guevara nia pensamentu kona-ba ekonómia iha experiensia harii sosialismu Cuba, maske estudu iha mundu seidauk dezenvolve barak kona-ba.

 

Utsa Patnaik, Prabhat Patnaik kona-ba Norte explora Sul, Sam King kona-ba migrasaun traballu no imperializmu to’o mai Torkil Lauesen kona-ba imperializmu Nordiku no mitus Skandinávia nian nudar paíz sosiálizmu. Pensamentu marxista Japonez sira mós esensiál, husi Kozo Uno, maibé hau remata ho prefere aprende liu husi Makoto Itoh. Pensamentu kritika hasoru kapitalizmu finanseiru husi Michael Hudson no Radhika Desai nian influénsia porsaun boot tebes.

 

La sura ho marxizmu ho kritika partikulár seluk-seluk hanesan Maria Mies ho Silvia Fredirici reprezenta hau nia lista lee kona-ba ba kestaun feto, John Bellamy Foster nst. ba kestaun ekolójiku. Michael Kwet, Nick Couldry, Cédric Durand no hau nia guru Anita Gurumurthy, kona-ba kestaun kapitalizmu dijitál.


Pensamentu husi Vijay Prashad, István Mészáros, Álvaro García Linera no Atilio Borón iha atuál Amérika Latina ajuda tebes ba kompriensaun anti-imperializmu atuál, inkorpora kestaun kultura sosiál iha luta klase. Iha baze teolojia libertasaun, klaru Gustavo Gutiérrez, Leonardo Boff, Amu Papa Francisco, no Enrique Dussel.

 

Hau nia interese aprende Marxismu boot liu tan bainhira hakuur husi Marxista Osidental nia obra sira ne’ebe moris husi ‘industria teoria’ universidade, intelektual, abstratu, idealismu, nst ba fali leitura ne’ebe aprende husi experiensia pratika lider Marxista sira, husi Lenin ba Stalin no Alexandra Kollontai, Mao Zedong, Kim Il Sung ba Kim Jong Il, Che Guevara no Fidel Castro, Ho Chi-Minh, Deng Xiaoping mai Xi Jinping, Hugo Chavez, Nicolau Lobato nst.

 

Marxizmu laós dogma ka doutrina. Nia siénsia, ba sosiadade no natureza, matadalan ba asaun. Luta ideolójiku tenke la’o hodi bele koriji ideolojia erru sira, tenke la’o iha partidu laran, iha movimentu laran no entre movimentu sira. Maibé, importante liu mak, ita hotu, tenke kuda kultura autokritika, Mao bolu “retifikasaun”, korije métodu traballu, pensamentu, livru ne’ebé ita lee, teoria ne’ebé ita adopta, hodi bele to’o iha “análize konkretu ba situasaun konkretu”, hodi to’o ba Fidel Castro nia “interpreta realidade ho loos” molok ba Marx nia “kestaun mak oinsá muda mundu”.

 

Sai Marxista katak materialista no realista. Ita tenki rekoñese eru no interpreta realidade ho lolos molok ba muda realidade – Ita tenki atua ho kondisaun material konkretu duke demanda deit estadu no movimentu sosialista puru, ka perfeitu, hanesan fali  luta ba no harii sosialismu ne’e kompromisu no kontradisaun ne’e laiha.

 

Tinan 10 resin, desde 2013, evolve husi pensamentu burgezia, ba radikal peti-burgezia à la kritika pós-koloniál, ba iha eskérda ativizmu ho Marxista Osidentál, no mai agora, Marxista Terseiru Mundu – Jornada ba aprende, no implementa saida mak aprende seidauk termina, e seidauk atinji objetivu sira. Pozisaun sira ne’e laós finál, laós absolut, maibé  sei kontínua la’o iha prosesu non-lineár, kompleksu, no dinamiku iha avansu no hakiduk.

 

Opsaun iha o nia liman, sa Marxista, mak o hakarak sai ba?

  

 


 
 
 

Comments


bottom of page